Piek van 5,6 per duizend moeders
De onderzoekers volgden met CBS-data 1,58 miljoen vrouwen die tussen 2006 en 2023 hun eerste kind kregen. Ruim 48.000 van hen stroomden in die periode voor het eerst de WIA in. Vijf jaar voor de geboorte ging het om 0,93 instroomgevallen per duizend moeders, in het jaar voor de geboorte om 1,72. In het geboortejaar daalt dat naar 1,37, waarna een scherpe stijging volgt tot 5,60 per duizend twee jaar na de geboorte. Bij vaders loopt de instroom geleidelijk op, van 0,57 per duizend vijf jaar voor de geboorte tot 2,56 tien jaar erna.
Ook daarna hoger
Na correctie voor persoonseffecten en ontwikkelingen per kalenderjaar ligt de instroom twee jaar na de geboorte 2,85 gevallen per duizend moeders hoger dan in het jaar voor de geboorte. Tot en met het negende jaar blijft de instroom verhoogd, met gemiddeld 0,97 extra gevallen per duizend moeders per jaar. Omdat de ontwikkeling vóór de geboorte niet helemaal vlak is, kunnen de onderzoekers niet met volledige zekerheid zeggen dat de geboorte de oorzaak is. Verschillende robuustheidschecks wijzen wel op een geboorte-effect.
Psychische klachten en lagere inkomens
Psychische aandoeningen vormen in vrijwel alle jaren rond de geboorte de grootste diagnosegroep. Twee jaar na de geboorte neemt vooral de instroom met een psychische hoofddiagnose sterk toe, maar stijgt ook de instroom met diagnoses als zwangerschapsgerelateerd, bewegingsapparaat en onbekend. De piek is in alle groepen zichtbaar, maar veel hoger bij moeders met een laag of middeninkomen en bij laag- en middelbaar opgeleide moeders. Bij laagopgeleide moeders is de stijging ruim vijf keer zo groot als bij hoogopgeleide moeders.
Oorzaken nog onduidelijk
De WIA-instroom steeg de afgelopen jaren sterk, vooral door psychische aandoeningen en onder jonge vrouwen. Om te voorkomen dat moeders in de WIA belanden, is volgens de onderzoekers beter zicht nodig op de oorzaken. Waarschijnlijk spelen de verdeling van arbeid en zorg, verlof- en kinderopvangbeleid en werkgerelateerde factoren zoals cao-afspraken en werkcultuur een rol. Mooldijk wil vervolgonderzoek doen met interviews en aanvullende gezondheids- en verzuimgegevens.
Lees het volledige artikel bij ESB. Het nieuws staat ook bij NRC.