Kleine groep, grote kosten
Van de ongeveer 4,2 miljoen ziekmeldingen per jaar is 86 procent binnen vier weken hersteld. Zo'n 80.000 werknemers halen het tweede ziektejaar en 20.000 tot 30.000 van hen komen in de WIA. Bij die kleine groep bedraagt de schadelast voor werkgevers naar schatting circa 7,5 miljard euro per jaar. Wildeboer vond het opmerkelijk dat medische factoren een kleinere rol spelen naarmate iemand langer ziek is, terwijl interventies vooral in de eerste vijf à zes maanden effect hebben.
Sanctievrees in plaats van kwaliteit
UWV moet de re-integratie toetsen en werkgever en werknemer daarbij helpen, maar volgens Wildeboer komt die ondersteuning niet uit de verf, terwijl de toetsing wel actief wordt opgepakt. Het gevolg is sanctievrees: "Het gaat in de praktijk vooral om hoe je een loonsanctie voorkomt, in plaats van hoe je inzet op maximale kwaliteit van re-integratie." De aandacht verschuift naar dossiervorming en procedures. Daarbij is de bedrijfsarts de enige kernprofessional met een wettelijke positie in het poortwachterproces, en worden arbeidsdeskundigen vaak niet vroeg of structureel betrokken.
Triage door bedrijfsarts en arbeidsdeskundige
Wildeboer keek naar Denemarken, waar de gemeente na 30 dagen de re-integratie overneemt met multidisciplinaire teams. Hij stelt voor om in de eerste weken van het verzuim een verplichte triage te laten doen door de bedrijfsarts samen met een arbeidsdeskundige, of een andere professional met vergelijkbare expertise in het beoordelen van arbeidsvermogen. Uiterlijk na zes maanden volgt dan een besluit: terug naar het eigen werk of de eigen organisatie, of eerder en gerichter naar het tweede spoor. Dat spoor is volgens cijfers uit 2021 maar in 7 procent van de gevallen effectief. Vroege inzet van arbeidsdeskundigen maakt volgens zijn onderzoek in een derde van de gevallen het verschil.
Breder begrip van arbeidsongeschiktheid
Ook wil Wildeboer het begrip arbeidsongeschiktheid verbreden. Nu ben je volgens de wet arbeidsongeschikt als je door ziekte niet kunt werken. Volgens hem moeten ook arbeidsdeskundige redenen meetellen, zodat niet alleen telt wat iemand niet kan, maar ook wat iemand nog wel kan. Voor werkgevers met minder dan 25 werknemers stelt hij voor de verplichtingen rond loondoorbetaling en re-integratie in principe tot één jaar te beperken.
Lees het volledige artikel bij Universiteit Leiden. De samenvatting van het proefschrift staat online.
