Kosten zitten vrijwel geheel in arbeid
Nederland telt circa 5,5 miljoen mantelzorgers, van wie ongeveer 2,7 miljoen de zorg combineren met betaald werk. In het centrale scenario raamt Ecorys de maatschappelijke kosten van een moeilijk houdbare combinatie van mantelzorg en werk op circa 11 miljard euro per jaar, met een bandbreedte van 7,9 tot 15,4 miljard. Minder arbeidsdeelname is met 9,2 miljard verreweg de grootste post, gevolgd door langdurig ziekteverzuim met 1,7 miljard. De extra zorgkosten van mantelzorgers zelf blijven met 54 miljoen euro beperkt. Volgens de onderzoekers is de raming waarschijnlijk een ondergrens, omdat niet alle effecten betrouwbaar in geld konden worden uitgedrukt.
Drie profielen dragen 80 procent van de kosten
De kosten concentreren zich in drie van de zes profielen. Het hoogst zijn ze voor profiel 4, circa 5 miljard euro: vrouwen met relatief inflexibel deeltijdwerk, vaak in de zorg, die maximaal vier uur per week voor een ouder zorgen en weinig steun ervaren. Met 27 procent van de werkende mantelzorgers is dit het grootste profiel. De twee zware profielen, mantelzorgers die een omvangrijke baan combineren met intensieve of complexe zorg voor een partner, ouder of kind, vormen 31 procent van de groep en zijn goed voor 3,7 miljard. De drie lichte profielen (42 procent) komen samen uit op 2,3 miljard.
Niet alleen het aantal zorguren telt
Profiel 4 laat volgens Ecorys zien dat hoge kosten niet alleen samenhangen met veel mantelzorguren of een zware zorgtaak. Ook bij een beperkte zorgtaak wordt de combinatie kwetsbaar als het werk weinig flexibiliteit biedt en de ondersteuning onvoldoende aansluit. De afname van de arbeidsduur is in de literatuur vooral zichtbaar bij vrouwen: het SCP vindt bij vrouwen die meer dan vier uur per week mantelzorg geven na twee tot vier jaar een werkweek die 2,5 uur korter is. Voor mannen rekent het rapport met nul, omdat het gevonden effect daar niet statistisch significant is.
Zwaarbelaste mantelzorgers werken vaak in zorg en onderwijs
In 2024 werkte 27 procent van alle zwaarbelaste werkende mantelzorgers in de gezondheids- en welzijnszorg, gevolgd door zakelijke dienstverlening (13 procent), onderwijs (11 procent), openbaar bestuur (10 procent) en handel (9 procent). In de zorg was 4,5 procent van alle werkenden zwaarbelast door mantelzorg, tegenover 2,8 procent in 2016; in het onderwijs was dat 3,6 procent. Het rapport legt geen causaal verband, maar stelt vast dat uitval juist neerslaat in sectoren waar personeel al schaars is. Esther Hendriks, bestuurder van MantelzorgNL, zegt dat de kosten niet verdwijnen als zorg naar huis verschuift, maar ergens anders verschijnen: bij werkende Nederlanders en bij werkgevers die een ervaren kracht kwijtraken.
Lees het volledige artikel bij MantelzorgNL.
