Geboortecohort twaalf jaar gevolgd
Onderzoekers van de Universiteit van Oulu volgen al decennia een groep mensen die in 1966 in het noorden van Finland zijn geboren. In 2012, op hun 46ste, vulden 5.679 van hen een vragenlijst in over hun dagritme: hoe makkelijk ze 's ochtends opstaan, wanneer ze het liefst werken en of ze zichzelf een ochtend- of avondmens vinden. Zo werd bijna 10 procent van de mannen en ruim 12 procent van de vrouwen ingedeeld als avondmens. Daarna koppelden de onderzoekers die gegevens aan de nationale registers van werk en pensioenen. In Finland krijg je een arbeidsongeschiktheidsuitkering pas na een periode van ernstig en langdurig verlies van gezondheid.
Van 5 naar 8 op de 100
In de twaalf jaar daarna kreeg 5,2 procent van de mannen en 8,1 procent van de vrouwen voor het eerst zo'n uitkering. Bij de mannelijke ochtendmensen viel 5 op de 100 uit, bij de mannelijke avondmensen ruim 8. Bij vrouwen ging het om ruim 7 tegenover 12 op de 100. Het verband bleef bestaan na correctie voor opleidingsniveau en beroep. Chronotype is een aangeboren eigenschap met een sterke genetische basis, wat in dit onderzoek ook met genetische gegevens is bevestigd.
Gezondheid en slaap als verklaring
Volgens de onderzoekers is de slechtere gezondheid van avondmensen de belangrijkste verklaring. Avondmensen sliepen slechter en bewogen minder, en bij de mannen vond bijna de helft de eigen gezondheid op zijn 46ste al niet goed. Hielden de onderzoekers daar rekening mee, dan werd het verschil kleiner. Slaaparts Johan Verbraecken van het UZA wijst op slaaptekort: de maatschappij begint vroeg, dus avondmensen slapen vaak te kort, en slaaptekort hangt samen met hart- en vaatziekten, diabetes en obesitas. Hij adviseert werkgevers een werkplanning die rekening houdt met het chronotype van de werknemer. Het gaat om een observationeel onderzoek, dus harde conclusies over oorzaak en gevolg trekken de onderzoekers niet.
Lees het volledige artikel bij Scientias. Het persbericht van de uitgever staat bij BMJ Group.
